Η θεούσα ένωση, απ’ την θεολογία και τον μυστικισμό της ορθόδοξου χριστιανικής πίστης.

1^ον ) Ο Θεός έδωσε σε εμάς μέσα απ’ την Ορθοδοξία όλες τις αντικειμενικές προϋποθέσεις, όλα τα μέσα για να πετύχουμε τον σκοπό της θεούσας ένωσης.

2^ον ) Η θέωσις των κτισμάτων θα πραγματοποιηθεί πλήρως εις τον μέλλοντα αιώνα μετά την ανάσταση των νεκρών. Εν τούτοις από την τωρινή ζωή θα πρέπει η θεούσα αυτή ένωση να πραγματοποιείται με συνείδηση σιγά-σιγά μεταβάλλουσα την φθαρτή φύση και προσαρμόζοντας της στην αιώνια ζωή.

Οι δυο βασικοί κανόνες είναι ετούτοι για να βαδίσουμε προς τον στόχο της ένωσης. Όπου θα πρέπει από την δική μας πλευρά να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες υποκειμενικές προϋποθέσεις, διότι η ένωση πραγματοποιείται με την «συνεργία» του ανθρώπου μετά του Θεού. Η σημαντική αυτή συνειδητή αναγνώριση, μετά του Θεού ένωση, αποτελεί την μοναδική οδό για την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος.  Ο Αγ. Σεραφείμ του Sarov, προσδιόρισε κατά την διάρκεια κάποιας συνομιλίας τον σκοπό της χριστιανικής ζωής. Ο προσδιορισμός αυτός, ο οποίος μπορεί να φανεί απλούστατος, περιλαμβάνει ολόκληρη την πνευματική μυστικιστική παράδοση της ορθοδόξου πίστης. « Η προσευχή, η νηστεία, οι αγρυπνίες και όλες οι χριστιανικές ασκήσεις», είπε «παρ’ όλου που είναι άριστες ουδόλως αντιπροσωπεύουν μόνες τους τον σκοπό της ένωσης μέσα απ’ την χριστιανική ζωή: είναι μόνο τα απαραίτητα μέσα για την επιτυχία τούτου του σκοπού. Γιατί ο αληθινός σκοπός της χριστιανικής ζωής είναι μόνον η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος. Όσον αφορά τις νηστείες, τις αγρυπνίες, τις προσευχές, τις ελεημοσύνες και τα άλλα αγαθά έργα τα οποία πάντα πρέπει να γίνονται στο όνομα του Ιησού Χριστού, είναι όπως προείπαμε τα μέσα για την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος όπου θα μας οδηγήσει στην συνέχεια στη θεούσα ένωση. Σημειώσατε καλώς τούτο: μόνον τα εν ονόματι του Χριστού ποιηθέντα αγαθά έργα φέρνουν σε εμάς τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος. Άλλες, οποιεσδήποτε αγαθές πράξεις εάν δεν γίνονται στο όνομα του Χριστού, δεν είναι δυνατόν να βοηθήσουν ώστε να λάβουμε τη Χάρι της ενώσεως. Δεν είναι δυνατόν ούτε να προσφέρουν σε εμάς την Χάρι του Αγίου Πνεύματος σε τούτη τη ζωή!

Κατά τον Άγιο Μακάριο τον Αιγύπτιο, εάν η ζωή στη αμαρτία είναι εκουσίως πάντοτε ασυνείδητη (κλείνουμε τους οφθαλμούς για να μην δούμε τον Θεό), η ζωή μέσα στη Χάρι είναι μια συνεχή πρόοδο της γνώσεως, μια αυξανομένη εσωτερική εμπειρία του Θείου φωτός. Η φλόγα, το φως της χάριτος αναμμένη από το Άγιο Πνεύμα μέσα στο πνεύμα των χριστιανών οδηγεί στη θεούσα ένωση.

Το φως αυτό, ή η φλόγα, ή η έλλαμψις μπορεί μόνο να προσδιοριστεί σαν ο χαρακτήρας των ενεργειών της χάριτος από την οποία γνωρίζετε ο Θεός. Το φώς ετούτο δεν είναι διανοητικής φύσεως όπως είναι ενίοτε η έλλαμψις της νόησης με την αφηρημένη έννοια. Πολύ δε περισσότερο δεν είναι μια αισθητή πραγματικότητα. Είναι άυλο και τίποτα φυσικό η νοητικό δεν έχει, παρόλα αυτά το φως ετούτο όμως πληροί συγχρόνως το πνεύμα και όλες τις αισθήσεις αποκαλυπτόμενο σε όλο τον άνθρωπο και όχι σε κάποια απ’ τις ιδιότητές του. Είναι λοιπόν άυλο και τίποτε τα των ανθρώπινων υλικών αισθήσεων έχει. Μάλιστα ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στα ποιήματα του το αποκαλεί «αόρατο πυρ» και επιβεβαιώνει την ορατότητά του:

«έστιν πυρ το θείο όντως

                                                                                                     Άκτιστον αόρατον γε

Άναρχον και άυλο τε».

Ο Αγιορείτικος Τόμος διακρίνει το αισθητό φως, το νοητικό και το άκτιστο, το υπέροχο εξ ίσου των δύο πρώτων. «Αλλού μεν φωτός ο νους, ετέρου δε η αίσθησις αντιλαμβάνεσθαι πέφυκεν. Η μεν γαρ αισθητού, και τα αισθητά ή αισθητά δεικνύντος, του δε νου φως έστιν, ή εν νοήμασι κειμένη γνώσις, ου του αυτού τοίνυν φωτός, όψις τε και νους αντιλαμβάνεσθαι πεφύκασιν, αλλά μέχρις αν κατ’ οικείαν φύσιν και εν τοις κατά φύσιν ενεργή εκάτερον αυτών. Όταν δε πνευματικής και υπερφυούς ευμοιρήμωσι χάριτός τε και δυνάμεως, αισθήσει τε και νω, τα υπέρ πάσαν αίσθησιν και πάντα νουν οι καταξιωμένοι βλέπουσιν, ως είδε μόνος ο Θεός και οι τα τοιαύτα ενεργούμενοι.»   

Βιβλιογραφία:

«Αγιορείτικος Τόμος» P G 150, 1833 D.

«Αγ. Συμεών ο Νέος Θεολόγος» Έκδ. Σμύρνης, 1886, 2 μέρος, σ. 1.

«Αγ. Μακάριος»Κατηχήσις ΚΗ΄

 «En tretien de S. Seraphin sur le de la vie chretienne» Semeur, Μάρτιος – Απρίλιος 1927.

Άννα Έζμπεργκ